Schrony na Brudzewku k. Chocza
Schrony na Brudzewku to militarny zabytek i unikalna pamiątka po polskich przygotowaniach obronnych z 1939 roku, które dziś stanowią nie lada gratkę dla miłośników fortyfikacji oraz ciekawostkę na krajoznawczym szlaku doliny Prosny. Zachęcam aby każda mikropodróż w okolice Chocza uwzględniała te dwa żelbetowe obiekty, ponieważ są one jedynymi zrealizowanymi elementami planowanej linii umocnień wzdłuż rzeki Prosny, poza samym Przedmościem Kalisz (umocnieniami pod samym miastem). Bunkry na Brudzewku przetrwały w tak dobrym stanie głównie dlatego, że wojenny front w pewnym sensie je „ominął”, oszczędzając je przed zniszczeniem. To ciekawy punkt w dolinie Prosny, niedocenianego mikroregionu w południowo-wschodniej Wielkopolsce.
Oba bunkry (pierwszy: 51°55’48.4″N 17°55’22.0″E; drugi: 51°55’25.6″N 17°56’12.2″E) to tzw. tradytole dwustronne – schrony polowe o monolitycznej strukturze do prowadzenia ognia dwukierunkowego (okna strzelnicze są po bokach), które miały ryglować dolinę rzeki ogniem cekaemów. Mają powierzchnie zaledwie 6,2 m² i przeznaczone były dla 5-osobowej załogi. W środku, na drewnianych stołach, ustawione były dwa stanowiska ckm. Mimo ciasnoty, regulaminowe wyposażenie było bardzo konkretne: od stojaków na karabiny i trzech taboretów, przez piecyk i lampę naftową z zapasem 3 kg paliwa, aż po sprzęt saperski (kilof, łopaty, łomy) oraz zbiornik na wodę i skrzynię na żywność.
Bunkry w Brudzewku wybudowano w 1939 roku, tuż przed wybuchem II wojny światowej. Na początku kampanii wrześniowej obsadzone przez żołnierzy 70. Pułku Piechoty z Pleszewa. Co ciekawe, mimo że w całym kraju zachowało się około 430 podobnych schronów, to właśnie te w Brudzewku jako pierwsze w województwie zostały wpisane do rejestru zabytków, co potwierdza ich wartość historyczną.
Cześć, jestem Marcin!
Od ponad 30 lat podróżuję po Polsce, odkrywając jej najciekawsze zakątki i smaki. Swoimi mikropodróżniczymi odkryciami dzielę się z Wami od 2019 roku na moim blogu – kierunkowo.pl. Więcej o mnie przeczytacie tutaj
Podstawowe informacje – Schrony na Brudzewku k. Chocza
Schrony na Brudzewku k. Chocza w wielkim skrócie! Poznajcie unikalność tego miejsca i moją opinię o nim!
Unikalność miejsca – 3/5
Choć konstrukcyjnie to typowe projekty schronów stosowane w Polsce w latach 30., ich unikalność wynika z lokalizacji. To jedyne dwa schrony na linii Prosny wybudowane poza rejonem Kalisza. Są swoistym symbolem niedokończonej inwestycji obronnej, która miała ciągnąć się aż do ujścia rzeki do Warty.
Moim zdaniem – 2/5
To miejsce docenią głównie pasjonaci tematyki militarnej i historii. Osoby nieznające tematu mogą poczuć lekki niedosyt, choć widok z okolic bunkra położonego przy malowniczym zakolu rzeki Prosny (w głębi wsi) ma w sobie coś kojącego i wynagradza trud dotarcia do niego.
Lokalizacja – Schrony na Brudzewku k. Chocza
Lokalizacja miejsca „Schrony na Brudzewku k. Chocza”: pierwszy: przy zakręcie drogi DW442, drugi: w głębi m. Brudzewek nad zakolem Prosny. Dokładną lokalizację znajdziecie na interaktywnej mapie atrakcji turystycznych w Polsce na kierunkowo.pl!
Sprawdź moją mapę atrakcji i ponad 500 miejsc, które na niej oznaczyłem!
Schrony na Brudzewku k. Chocza bez tajemnic!
Dowiedz się wszystkiego co ważne o miejscu: Schrony na Brudzewku k. Chocza, z mojego wpisu! Oprócz praktycznych informacji, przydatnych dla każdego, kto chciałby odwiedzić to miejsce, znajdziecie w nim również zdjęcia, garść ciekawostek i możliwie obiektywnych ocen.
Ocena miejsca
Praktyczne informacje muszą być również przekazane w praktyczny i przejrzysty sposób! Właśnie dlatego dla ułatwienia wprowadziłem punktową ocenę najważniejszych, moim zdaniem kwestii: kosztów wstępu i cen na miejscu, ilości odwiedzających i ogólnego przygotowania do bycia pełnoprawna atrakcja turystyczną. To miejsce uzyskało u mnie ocenę – 4 / 5, z czego:
Ceny – 5/5
Zwiedzanie obu schronów jest bezpłatne.
Ilość odwiedzających – 5/5
Zazwyczaj nie spotkasz tu żywej duszy. Bunkry na Brudzewku są znane praktycznie tylko lokalnym mieszkańcom i wąskiej grupie miłośników fortyfikacji, co gwarantuje całkowitą ciszę i spokój podczas poznawania tego miejsca.
Przygotowanie – 2/5
Od kilku lat schrony w Brudzewku znajdują się pod opieką Fundacji „Walkiria”, co widać po uporządkowanym wnętrzu i skromnych tabliczkach informacyjnych (oba bunkry mają małe tabliczki z nazwą i rokiem powstania a w jednym z nich są dwie dodatkowe tablice informacyjne z szerszym opisem). Jednak infrastruktura kuleje: dojście jest na dziko, przez trawy i zarośla, brakuje wyznaczonych ścieżek, chodników czy stojaków na rowery w pobliżu (oczywiście można je oprzeć o drzewa).
Ja tworzę rzetelne treści, którym możesz zaufać a Ty stawiasz kawkę:)
Dzięki drobnym wpłatom od Czytelników (10, 15, 25 zł), mogę utrzymywać i rozwijać bloga
Praktyczne informacje
Co jeszcze warto wiedzieć o tym miejscu? Gdzie zaparkować, ile potrzebujecie czasu, dla kogo to miejsce będzie odpowiednie i dostępne. Wszystko to wraz z dodatkową, extra podpowiedzią zebrałem dla Was poniżej!
Parking – 1/5
Brak jakiegokolwiek parkingu czy wyznaczonego miejsca do zaparkowania w pobliżu. Przy pierwszym schronie (przy DW442) można zjechać w utwardzoną żwirkiem drogę dojazdową dla rolników. Przy drugim obiekcie trzeba szukać miejsca na poboczu drogi lokalnej.
Potrzebny czas
Na zobaczenie obu schronów wystarczy Ci około 30-45 minut (wliczając dojście i przejazd miedzy nimi).
Sugerowany wiek
Miejsce zdecydowanie dla dorosłych fanów militariów, choć oczywiście nie ma tutaj nic strasznego czy trudnego, co wykluczało by odwiedziny tego miejsca ze starszymi dziećmi.
Dostępność
Bunkry w Brudzewku są ogólnodostępne przez cała dobę. Można wejść do ich wnętrz (dzięki działaniom Fundacji „Walkiria” nie powinno być w nich śmieci), choć czasami wymaga to przejścia przez wyższe trawy.
Extra podpowiedź!
Zwróć uwagę na grubość żelbetowych ścian – szacuje się, że jeden taki schron waży około 150 ton.
Co na plus, co na minus?
Schrony na Brudzewku k. Chocza – podsumujmy, to co wiemy! Sprawdź jakie są mocne i słabe strony tego miejsca.
Główne atuty
-
autentyczność konstrukcji, stan zachowania bliski pierwotnemu,
-
darmowa lekcja historii w terenie, bez biletów i kolejek,
-
malownicze położenie drugiego schronu nad zakolem rzeki Prosny,
-
status zabytku i unikalność w skali regionu,
Słabsze strony
-
brak przygotowanego dojścia i parkingu,
-
bardzo słabo rozbudowana informacja turystyczna na miejscu,
-
otoczenie bunkrów bywa czasami zaniedbane (wysokie trawy, śmieci itp.).
Ciekawe miejsca w okolicy
Po eksploracji brudzewskich bunkrów warto zajrzeć w inne ciekawe miejsca w okolicy, które promuje wymieniając i opisując atrakcje Wielkopolski:
- Chocz – już wkrótce
- Westernland w Józefowie – wioska indiańska w samym sercu Wielkopolski
-
Gołuchów – jeden z najpiękniejszych zamków regionu, otoczony zabytkowym parkiem z Muzeum Leśnictwa
- wpis „Schron do ognia dwustronnego nr 2” na stronie zabytek.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „ARMIA POZNAŃ: Linia Prosny – 2 schrony” na stronie schrony1939.fortyfikacje.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „ARMIA POZNAŃ: Przedmoście Kalisz – 19 (18 zachowanych) schronów” na stronie schrony1939.fortyfikacje.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „Kaliska Linia Maginota – fakty i mity” na stronie zyciekalisza.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „Schron nr 1 w pełni zadbany – Brudzewek” na stronie fundacjawalkiria.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „Brudzewek – kontrola schronów” na stronie fundacjawalkiria.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
-
wpis „Schrony bojowe w Brudzewku. Zostały wybudowane tuż przed wybuchem II wojny światowej. Jak obecnie wyglądają ich wnętrza?” w serwisie pleszew.naszemiasto.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
- wpis „Nie tylko dla pasjonatów historii. Schrony bojowe w Brudzewku na wyciągnięcie ręki! Zajrzyjmy do ich wnętrza. To robi wrażenie” w serwisie pleszew.naszemiasto.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
-
wpis „Linia Prosny – Schrony we wsi Brudzewek” na stronie rodzinna-turystyka.pl, dostęp z dn. 27.02.2026.
-
wpis „Przedmoście Kalisz” w serwisie pl.wikipedia.org, dostęp z dn. 27.02.2026.
Marcin Krawczyk
mikropodróżnik | bloger | polonofil
Od ponad 30 lat podróżuję po Polsce, odkrywając jej najciekawsze zakątki i smaki. Specjalizuje się w krótkich wyjazdach (mikropodróżach), dzięki którym udaje mi się łączyć pracę zawodową z życiem pełnym podróżniczych przygód! Swoimi mikropodróżniczymi odkryciami dzielę się z Wami od 2019 roku na moim blogu – kierunkowo.pl, starając się tworzyć najbardziej rzetelny blog podróżniczy o Polsce. Więcej o mnie przeczytacie na stronie o mnie
Dodaj komentarz